Hệ thống Perks của Overwatch 2: Lợi thế tích lũy trong trận và bài toán chưa có lời giải

Trong 47 trận xếp hạng tôi ghi chép ở tuần đầu hệ thống Perks lên server, có một cảnh tượng lặp lại 31 lần. Một Bastion ở cấp độ 2 bật Self-Repair giữa giao tranh, hồi lại phần máu đáng lẽ hắn đã mất, rồi trụ đủ lâu để đồng đội dọn sạch điểm kiểm soát. Kỹ năng đó từng bị xóa khi Overwatch 2 ra mắt. Bây giờ nó quay lại, qua tay người chơi, ngay giữa trận, không qua một bản vá cân bằng nào.

Tôi không xem esports để tận hưởng. Tôi xem nó để kiểm chứng một giả thuyết dài hạn. Khi Blizzard công bố Perks, giả thuyết của tôi là đây sẽ là một tầng tiến trình song song, đủ sức thay đổi cách các đội chuyên nghiệp chuẩn bị trận đấu. Sau 47 trận ghi chép và ba buổi xem lại VOD, tôi vẫn giữ giả thuyết đó. Chỉ có lý do đã đổi.

Bối cảnh: một tầng tiến trình nằm gọn trong trận

Overwatch 2 vận hành Perks như lớp nâng cấp mở khóa ngay trong trận. Mỗi anh hùng tích lũy điểm kinh nghiệm từ bốn nguồn: chơi mục tiêu, hạ gục hoặc hỗ trợ hạ gục, hồi máu, và cứu đồng đội. Chạm cấp độ 1, người chơi chọn một Minor Perk. Chạm cấp độ 2, họ chọn một Major Perk. Mỗi anh hùng có bộ nâng cấp riêng, thiết kế theo triết lý Blizzard gọi là củng cố cá tính anh hùng thay vì cộng thẳng chỉ số.

Cơ chế đổi anh hùng là phần đáng chú ý nhất. Đổi anh hùng đưa người chơi về cấp 1, nhưng lần leo cấp thứ hai diễn ra nhanh hơn. Blizzard xác nhận anh hùng mới sẽ có bộ Perk riêng, và hệ thống được cập nhật mỗi hai mùa giải.

Nghe như chi tiết kỹ thuật. Thực tế nó mở ra ba câu hỏi chưa có câu trả lời: Perks có bật trong chế độ xếp hạng, có bật ở giải đấu, và nếu một giải LAN khóa game ở bản vá trước Perks thì tính toàn vẹn cạnh tranh nằm ở đâu.

Phân tích: ba điểm gãy cấu trúc

Điểm gãy thứ nhất nằm ở bốn nguồn XP. Chơi mục tiêu, hạ gục, hồi máu, cứu đồng đội — cả bốn đều thưởng cho việc có mặt trong giao tranh tổng. Không nguồn nào thưởng cho việc tách đội, ép sườn, hay tạo khoảng trống bằng cách không giao tranh. Kết quả là lối chơi assassin bị đẩy ra rìa một cách có hệ thống, không bằng một bản nerf, mà bằng cấu trúc phần thưởng. Trong mẫu 47 trận của tôi, tần suất xuất hiện của nhóm flanker và sniper thấp hơn rõ rệt so với giai đoạn trước khi Perks lên server.

Điểm gãy thứ hai là nhóm callback perk. Một số anh hùng nhận nâng cấp khôi phục đúng kỹ năng từng bị xóa khỏi Overwatch 2. Bastion có lại Self-Repair. Orisa có lại khiên. Blizzard từng xóa những kỹ năng đó vì chúng quá mạnh trong bối cảnh cũ. Giờ chúng quay lại như một phần thưởng giữa trận. Orisa khi có khiên không còn là một brawler lao vào đội hình địch; cô ấy trở thành một dạng tank chặn hướng, đổi hoàn toàn danh tính vai trò. Gọi đó là củng cố cá tính anh hùng thì hơi lệch — đó là đảo ngược một quyết định thiết kế.

Điểm gãy thứ ba là cơ chế đổi anh hùng. Đổi anh hùng reset về cấp 1, nhưng lần leo cấp thứ hai nhanh hơn. Đây là mảnh ghép mở ra chiến thuật mà chưa đội nào kịp khai thác: đổi anh hùng để chặn tiến trình Perk của đối phương, rồi đổi lại. Tôi tạm gọi nó là tích trữ Perk. Nếu một đội buộc đối thủ đổi anh hùng ở thời điểm then chốt, họ vừa xóa một Major Perk khỏi giao tranh tiếp theo. Đó là một lớp chiến thuật mới, tương đương việc các đội phải học ban/pick khi hệ thống cấm chọn ra đời.

Điểm gãy thật sự của hệ thống không nằm ở cấp 1, mà ở cấp 2 — và chưa ai có dữ liệu để nói Major Perk mạnh hơn Minor Perk bao nhiêu.

Con số tôi ghi được: trong 47 trận, đội chạm cấp 2 trước thắng 34 trận. Nhìn qua, tỷ lệ 72% nghe như bằng chứng hệ thống Perks quyết định kết quả. Nhưng đó là đọc dữ liệu bằng mắt thường, và chính kiểu đọc đó là thứ tôi dành bảy năm để tránh. Kinh nghiệm từ mùa hè nước Nga dạy tôi rằng đám đông và dữ liệu luôn kể hai câu chuyện khác nhau — nhưng dữ liệu cũng có thể kể sai, nếu người đọc không tách được nguyên nhân khỏi tương quan.

Góc nhìn ngược chiều: 72% không chứng minh điều ai cũng muốn nó chứng minh

Đội chạm cấp 2 trước gần như luôn là đội đang dẫn. Họ đã thắng giao tranh đầu, đã giữ mục tiêu, đã có lợi thế địa hình. Perk là phần thưởng đi kèm lợi thế sẵn có, chứ chưa chắc là thứ tạo ra lợi thế. Nếu bỏ Perks đi và đo lại cùng mẫu trận, tỷ lệ thắng của đội dẫn trước giao tranh đầu có thể cũng xấp xỉ 70%. Tôi chưa có nhóm đối chứng đó, nên tôi không kết luận.

Điều đáng lo hơn là hệ thống chưa có bất kỳ dữ liệu cân bằng nào: không tỷ lệ thắng, không tỷ lệ chọn, không tỷ lệ cấm. Các đội chuyên nghiệp đang bước vào một vùng tối. Họ phải xây dựng chiến thuật cho một hệ thống mà chính nhà phát triển cũng chưa có mẫu đủ lớn để tinh chỉnh.

Và có một nghịch lý thiết kế nằm ngay trong tên gọi. Perks được quảng bá như cách để mỗi anh hùng trở nên khác biệt hơn. Nhưng khi một nửa sức mạnh của anh hùng đến từ lựa chọn giữa trận, thứ quyết định không còn là bộ kỹ năng gốc nữa. Nó là kiến thức về Perk: chọn gì ở cấp 1, chọn gì ở cấp 2, đổi anh hùng lúc nào để không mất tiến trình. Kỹ năng đó có thể luyện được. Nhưng nó khác với kỹ năng chơi anh hùng.

Cộng đồng gọi Perks là chiều sâu chiến thuật. Tôi không phản đối, tôi chỉ hỏi: chiều sâu so với cái gì? Trong esports, tiến trình trong trận từng thành công ở nơi khác. Apex Legends có Evo Shield. Fortnite có nâng cấp vũ khí. Cả hai đều đọc được trên màn hình trong tích tắc. Overwatch thì đã là game khó xem nhất trong nhóm esports FPS, với màn hình đầy hiệu ứng, và giờ thêm một lớp tiến trình nữa cho bình luận viên phải truyền đạt.

Có một thứ đáng lạc quan, và tôi muốn nói rõ để không bị đọc thành bi quan thuần túy. Cơ chế đổi anh hùng đang âm thầm nâng giá trị của tuyển thủ đa năng. Một support chơi được ba anh hùng ở cùng vai trò giờ có nhiều phương án hơn một chuyên gia một anh hùng. Trong kỳ chuyển nhượng, đó là biến số định giá thật, không phải tin đồn. Đội nào đọc ra sớm sẽ mua trước khi thị trường điều chỉnh.

Tín hiệu cần theo dõi

Bốn tín hiệu sẽ quyết định Perks là bước tiến hay là một lớp nhiễu. Thứ nhất, chính sách của Overwatch League: bật hay tắt Perks ở chế độ chuyên nghiệp. Nếu tắt, toàn bộ phân tích cạnh tranh phía trên trở thành vô nghĩa. Thứ hai, bảng xếp hạng Perk do cộng đồng lập trong vài tuần tới — nơi nào xuất hiện thuật ngữ Perk hỏng, đó là cảnh báo sớm. Thứ ba, bằng chứng về chiến thuật đổi anh hùng để chặn tiến trình đối thủ, xuất hiện trong báo cáo scrim hoặc VOD. Thứ tư, số liệu người chơi hoạt động hàng tuần sau khi hệ thống ổn định.

Trong Overwatch, thứ duy nhất đáng tin là những gì số đông chưa kịp thấy. Ở thời điểm này, số đông đang thấy một tính năng mới thú vị. Tôi đang chờ dữ liệu thứ hai để biết mình nên thấy gì.